“Ik heb aan jou het land”

Een ode aan mijn Opa.

Moet geregeld aan hem denken. Ik denk dat ik zijn interesses deel en enigszins identieke paden door het leven bewandel. Hij stierf al tijdens het interbellum. Heb hem dus niet gekend. Maar tijdens mijn jeugd was hij wel aanwezig. Er werd thuis gesproken van “Mijn vader”. Wij hadden hem immers niet gekend? Mijn moeder droeg zijn nagedachtenis “op handen”. Vader had hem nog wel net meegemaakt. Die kon dus ook nog wel een paar dingen over hem te berde brengen.

Een ouderwetse man natuurlijk, hoe kan het ook anders van iemand uit die tijd. Enigszins beseffen hoe of er toen gedacht en geleefd werd en hoe je je te gedragen had is wel van enig belang om de situatie toen bij hen te kunnen snappen. Ook Opa moest gewoon wel denken als de ander, toen en nu nog steeds, wil je deel uit maken van een samenleving.
Door het lezen van boeken uit die tijd en het zien van films kreeg ik daar enigszins wel een idee van.

De man was van goede wil, dat weet ik zeker. Hij was net als ik een zoeker. Straalde uit het wel te weten, maar ach daar mee kreeg hij uiteindelijk de kous behoorlijk op zijn kop. Hij wist daarvan niet meer te herstellen is mijn conclusie nu. Geen wonder dat hij behoorlijk van een glaasje hield, wat vader constateerde bij zijn bezoeken indertijd aan hen. Nee, “broer Jan” was daar toen al van het toneel verdwenen.

Pas heel veel later was het dat wij informatie kregen over wat er zich in het grootouderlijk gezin van moederszijde zoal had afgespeeld. Moeder sprak daar nooit over en mijn grootmoeder evenmin, toen ik in al mijn onschuld eens een tipje van de sluier bij haar probeerde te lichten. Als puzzelstukjes vormen de verschillende feitjes zich langzamerhand uiteindelijk toch tot een beeld van de situatie daar. Als Opa overleden is houden grootmoeder en dochter de herinneringen van toen het nog goed was, overeind.

Maar nu terug naar Opa, vanwaar die interesse voor de geesteszieke mens? Wat kwam hij tegen tijdens zijn aanvullende studie in Jena? en later in zijn praktijk? En hoe was het voor hem om Freud te ontmoeten? We weten nu hoe in het verleden toeging in de psychiatrie behandeld werd en gruwen daar nu met ons allen van. Opa zal daar ook aan mee gedaan hebben en er naar ik aanneem in geloofd. Wat een geëxperimenteer toch in de loop der tijden. Wij hebben nu het voorrecht daar enig zicht op te hebben. Veel er mee opgeschoten zijn we echter niet. Steeds wordt er hoe mensen te helpen, bij te staan en te genezen, weer anders naar gekeken en mee omgegaan.

Alsof hij over mijn schouders meekijkt, vraag me soms ook af, wat hij er van zou vinden. Hij loopt natuurlijk achter vergeleken bij de artsen van deze tijd., dus snappen zou hij het sowieso al niet.
Wat ging er door hem heen die laatste jaren van zijn leven? Een aantal kaarten, nu bij zusterlief, getuigden van zijn depressie. Mijn grootmoeder schreef erover van op reis. Had mijn oom gekregen wat hij verlangde? Zijn onverbloemde aandacht nu? Begreep Opa toen eindelijk wat woorden kunnen uitrichten? En, waarin hij tekort geschoten was? Nooit viel dat meer te herstellen. Zijn lol in het leven was voorgoed voorbij.

—–

HJR (3-7-’16)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s