Dodenherdenking

Morgen dodenherdenking.

Ik doe dat altijd wel. Even plechtig stil zijn. TV aan, met de twee minuten stilte op de Dam erop. Ik kijk naar buiten en stoor me er dan aan als er toch iemand voorbij rijdt of loopt. Vooral aan degene in de auto. Die wandelaar is het misschien even vergeten. Die kan het dan later nog wel een keertje inhalen. De vlaggen buiten half stok. Jaar in jaar uit.

Beveiliging bij Dodenherdenking op de Dam

2017-05-04 15:35:15 AMSTERDAM – Beveiliging rondom de Nationale Dodenherdenking bij het Nationale Monument op de Dam. ANP ROBIN UTRECHT

En ondertussen probeer ik die twee minuten een bepaald beeld voor ogen te krijgen waarop ik me dan richten kan. Dat lukt nooit goed. Vraag me nu af hoe dat bij anderen is.
Als ik een boek lees over iets uit de oorlog, of een film zie, dan word ik makkelijk geraakt. Maar zo in het niets iets in gedachten voor de geest halen, en dat dan voor twee minuten vast houden vind ik lastig. Nou ja, het is ook de tijd van voorbereidingen er naar toe en dan ook weer er na, die een zekere plechtigheid hebben. Ik sta bij die totale ellende van de oorlog even gelijk met anderen stil. Dat delen met elkaar, dat heeft wel iets. Maar ik ga eigenlijk nooit naar iets gezamenlijk’s. Was wel eens een keer naar de ere begraafplaats in de Kennemer Duinen geweest, daar waar Hannie Schaft ook ligt, maar ik vond me daar toen niet op mijn plek. Heb dat dan ook nooit meer herhaald.

Het meest krankzinnige erin is natuurlijk die uitroeiing van de Joden geweest, of althans die poging daartoe. En dan komt bij mij als tweede die hongerwinter naar boven. Maar ook het idee dat we door een buurland zonder meer gewoon bezet werden. En dat er dan mensen waren die dit gewoon maar lieten gebeuren en goed vonden en zich aan gingen sluiten bij die bezetters. En vervolgens al die bombardementen en gevechten om ons daarna weer bevrijd te krijgen. Die oorlog “hakte” er zo in, in ons aller bewustzijn, dat dat wel het ergste was wat de generatie van mijn ouders en hun familie in het leven overkomen was. En dan was er ook nog het nodige in “ons” Nederlands-Indië gebeurt, maar daarover werden we pas naderhand goed geïnformeerd. Hoe erg of dat geweest was, daar in die kampen, het duurde even voor dat we daar van wisten. Maar die hebben hun eigen herdenking ergens in augustus.

Zelf heb ik van de oorlog, vlak ervoor geboren en als jongste in een gezin van vijf kinderen, bewust eigenlijk weinig hinder ondervonden. Slechts moment opnames uit die tijd doemen zo nu en dan op uit mijn herinneringen. Mijn leven start eigenlijk pas bij de bevrijding.
Maar ik heb wel over de oorlog gelezen, dus uit die anderen bronnen ben ik er meer dan voldoende over te weten gekomen.

Hoe ouder ik werd, hoe meer de gruwelijkheden er van tot me door drongen. Eerst nam ik er kennis van, hoe bv. Etty Hillesum in een boek beschreef hoe steeds meer plekken in Amsterdam voor haar niet meer toegankelijk waren. Dat leek me om te beginnen al zo verschrikkelijk om mee te moeten maken. En dat je daar als niet-Jood dan eigenlijk niets tegen kon doen. Daar moest je dan wel bijzonder dapper voor zijn geweest en vaak moest die persoon het dan ook nog eens met zijn eigen leven bezuren. Maar ik ben het ook wel als een soort van kruisiging gezien, en dan niet van één persoon, maar van een heel volk. Een volk dat nu in mijn ogen ons respect verdiend. Ze kunnen ook zo veel en zijn reuze intelligent. Ik heb daar persoonlijk erge bewondering voor.

Een heleboel joodse schrijvers hebben mij hun verhaal verteld, nou ja, via hun boeken dan. Mijn beeld blijkt noch verre van compleet. De laatste informatie was via de “Shoah”, een nauwgezette reportage vol gruwelijkheden, waar ik nog niet aan toegekomen was. Eén beeld bv. was nog stil in me blijven staan, hoe namelijk het moest zijn toegegaan in die treinen, volgestouwd met mensen, de meesten op weg naar hun einde. Wat moeten die mensen niet allemaal hebben moeten meemaken?

Nu we al een aantal jaren geconfronteerd werden en worden met op nieuw veel oorlog in de wereld en de gevolgen daarvan, was het begrijpelijk dat we ons leed van toen gingen vergelijken met het leed van nu. Ik ook. Hoe anders nu vergeleken bij toen? Waarom de oorlog van ’40-’45 herdenken en tegelijkertijd elders in een herhaling zijn beland van toen. Ik vind het een lastige kwestie. Maar ik ben inmiddels wel voorstander ervan om zaken niet door elkaar te halen en 4-mei te reserveren voor het herdenken van de doden uit de 2-de W.O en dan ook hun nabestaanden.

HJR (3 mei ’17)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s